Тазбаш

— шәп зат!

  • Full Screen
  • Wide Screen
  • Narrow Screen
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Книги
Up

Китаплар

Җыентыкта Абдулла Алишның "Ана әкиятләре" һәм аларның русчага тәрҗемәсе тупланган. Әлеге әкиятләрнең аудиоверсияләре "Аудиоктиаплар" бүлегендә урнашкан.

Эчтәлек: Аерылганны аю ашар, бүленгәнне бүре ашар (Лошади),   Сертотмас үрдәк (Болтливая утка),   Ялкаулык – хурлык, тырышлык – зурлык (Пчела и оса),   Песиләр һәм күселәр (Котенок),   Мактанчык чыпчык һәм тыйнак сыерчык (Скворцы и воробей),   Бик яхшы сабак алды Ябалак (Хороший урок шалуну пошел впрок),  Бикбатыр белән Биккуркак (Бояка и Небояка),   Чукмар белән Тукмар (Два петуха),   Каз белән Аккош (Гусенок и Лебеденок),  Куян кызы (Глупый зайчонок).

 

Балалар бакчасы тәрбиячеләре һәм ата-аналар өчен хрестоматия.

Бу китапта бик күп әкиятләр, шигырьләр, җырлар, мәкальләр, уеннар тупланган.

Эчтәлек:

Рәҗәп бабай чишмәсе, Яхъя хәзрәт, Әбелкасыйм баба,

Ни өчен чыршылар һәр вакыт яшел, Усак яфраклары,

Дөя ничек, үз буена ышанып, өлештән коры калган?

Биләр ханы хәзинәсе, Иделнең Акбикәне урлавы,

Кәрамәт иясе, Кисек башлы әүлия, Мәһди ташы,

Кош исемнәре, Кәккүк каян барлыкка килгән,

Алып тавы, Алпамшалар, Әлмәмәт чокыры,

Ярканат ничек итеп дөньяны саклап калган?

Карлыгачның койрыгы нигә аерылган?

Игелексез угыл, Ана йөрәге,

Тимершәех, Хәлфә бабай,

Иске Кама, Рабига күле,

Зөһрә йолдыз.

 

Тарихи риваятьләр җыентыгына түбәндәге риваятьләр кертелгән:


Мәрҗән каласы һәм унике кыз хикәяте

Болгар каласының корылуы турында,

Иске Казан каласының корылуы

Минем шәһәрем этләргә эләгер

Яңа Казан каласының корылуы

Дәфгый һәм аның сеңлесе

Айдархан һәм сәхабәләр

Пугачевчылар Казанда

Тамерлан манарасы

Туйбикә мәдрәсәсе

Янмый торган кыз

Заһидулла качкын

Касимский Ибрай

Бәхтияр Канкаев

Казан алынганы

Наҗар бәйрәме

Аксак Каратун

Батырша үзәне

Йөгәмәш тавы

Җанбай бабай

Аюкөйдергән

Белемле кеше

Бараҗ нәселе

Аю тыкрыгы

Сихерче кыз

Юа җыены

Абдрахман

Баллы елга

Казан юлы

Салдыбаш

Мулла иле

Гали тугае

Борындык

Шәйхзадә

Актаныш

Карауҗа

Каратау

Әллүки

Түнтәр

Чәтрән

Котый

Гайнә

Аскәр

Әҗе

Әкиятләр җыентыгына түбәндәге әкиятләр керде:

Ак бүре

Алтын алма

Алтын балык

Алтын канатлы кош

Аучы егет

Ак байтал

Алпамша

Ач эт белән бүре

Аю-Әппәз

Балыкчы белән гыйфрит

Балыкчы карт

Батыр егет

Вәли белән Сорыр

Гөлчәчәк

Дию кызы, бай малае һәм мулла

Дутан батыр

Елан патшасы Шаһмара

Зөһрә

Зөлкарнәй батыр

Йорт тотмас

Камыр батыр

Каракош

Карт белән ялкау егет

Кызыл әтәч

Кош эзләп йөргән хан улы

Көнгә күренмәс Сылу-Көмеш

Корчаңгы тай

Кырык уллы кеше

Мәрмәр тавы башында

Нурсылу

Пртупи прапорщик

Сер тотмас

Серле сумка

Сеңлесе кәҗә булган

Сүз тотмас

Серле дага

Тылсымлы чыбык

Турай батыр

Тәмәке янчыгы

Унберенче Әхмәт

Унөч

Утыз ул

Чүмеч

Яхшылыкка – явызлык

Ярлы егет белән юха елан

Әйгәли батыр

Өч дус

Өч ул

Өч бүләк

Өч күгәрчен

Үги кыз

Җыланчай


Эчтәлек:

Ни өчен каз ала булган

Ни өчен түбә җир күбрәк

Ни өчен бүре кешедән  шүрли

Ни  өчен ярканат яктыда очмый

Ни өчен мәче өйдә, эт тышта яши

Ни өчен сукыр тавыкка бар да бодай

Ни өчен этләр бер ялгаштан ашамыйлар

Ни өчен тартай ябык та бүдәнә симез була

Ни  өчен  чәберчек  килмичә  боз  китми  икән

Ни өчен ярканат яктыда очмый  (икенче вариант)

Ни өчен эт белән песи бер-берсенә дошман булганнар

Ни өчен  песи  белән  күсе бер-берсенә кан дошман булганнар

Күгәрченнәр ни өчен  гөрләшеп яшиләр һәм  гөрләмеш уены каян  килеп  чыккан

Тартай,  бытбылдык,  көртлек,  чыпчык,  карга исемнәре каян килеп чыккан

Куян  ник көтек булып  калган да тиен  ничек  итеп  койрыклы  булган

Кәккүк белән сандугач, аннан тагын карлыгач каян булганнар

Әтәч  нидән  кикрикле, тавык нидән куначага куна

Дөя ничек үз буена ышанып өлештән коры калган

Бер карт ничек саз җирдә таптанып кесәл тапкан

Ничек итеп «иртәгә өчен  ишәк тә кайгырган»

Аю белән кешенең дуслыгы кайчан  беткән

Карлыгач  ник аеры  койрыклы булган

Җил каян чыга, ни өчен төрлечә исә

Ни өчен саескан ала канатлы булган

Көй, җыр, биюләр ничек килеп чыга

Дуңгыз тиресе ник кызыл булган

Әтәч ни өчен өч вакыт кычкыра

Диңгез суы  ник тозлы булган

Тавык нигә суда йөзә алмый

Кысла нигә артка таба йөри

Гыйбрәт – нинди дә булса мисалдан, тормыштагы яхшы һәм яман күренешләрдән сабак алу, нәтиҗә ясау, үгет-нәсихәт бирүне аңлата. Гыйбрәттә (притчаны без шулай атыйбыз) иң элек нинди дә булса тормышта булган берәр вакыйга сурәтләнә (еш кына ул вакыйгалар мөселман дөньясындагы күренекле шәхесләр белән бәйле була), ахырда исә бер-ике җөмлә белән шуңа нәтиҗә ясала, мөселман әхлагына туры килгән үгет-нәсихәт әйтелә. Кайвакытта исә мондый нәтиҗә ясалып та тормый, чөнки сөйләнгән вакыйгадан ачыктан-ачык гыйбрәт күренеп тора.

Җыентыкка шулай ук мәзәк, анекдот характерындагы кыска әсәрләр дә кертелде. Андый әсәрләр Көнчыгыш мөселман әдәбиятында ләтыйфә дип атап йөртеләләр. Алар да да гыйбрәт алу, сабак бирү төсмерләре шәйләнә. Мәсәлән, «Тин җимеше кайда?» исемле ләтыйфәдә фәкыйрь дәрвишне түбәнсетергә теләгән укымышлы казый үзе көлкеле хәлдә кала; хикәяттән «кешенең тышкы күренешенә, җәмгыятьтәге түбән урынына карап кына бәя бирергә, аннан көләргә ярамый» дигән гыйбрәтле нәтиҗә килеп чыга.

Бу китапта тагын фольклор жанры әкияткә бик якын торган, төркилеге, татарлыгы сизелеп торган хикәятләр дә бар. Болар, нигездә, шәкерт дәфтәрләрендә еш очрыйлар, чөнки шәкертләр фарсыдан, гарәптән кергән хикәятләр белән беррәттән халыктан ишеткән авыз иҗаты әсәрләрен дә теркәп барырга тырышканнар. «Энҗеле киек», «Энҗеле үрдәк», «Аккош-кыз» кебекләр шундыйлардан. Бик борынгыдан килгән, халыкның садә ышануларын чагылдыра торган берничә мифологик әсәр дә биредә урын алды.

Шундый төрле эчтәлектәге, шәкелдәге күптөрле проза әсәрләрен татар кулъязмаларында хикәят дип аталган жанр берләштерә.

Эчтәлек:

Йөзем суына чумган падишаһ

Карун кыйссасы

Мигъраҗга ышанмауның бәласе

Кунак сөюче  Ибраһим пәйгамбәр

Сөләйман пәйгамбәр белән кырмыска

Өч нәсыйхәт

Тормыш итү гыйлеменнән бер мисал

Гыйлем өйрәнүнең файдасы

Сабыр иткән  -  морадына җиткән

Акыл нәрсә дә,  гыйлем нәрсә

Яхшы сүз - җан азыгы

Юмарт карт һәм игътибарсыз падишаһ

Шәкерткә яхшылык итүнең файдасы

Бала күңелен күрүнең хакы

Кешегә чокыр казысаң - үзең төшәрсең

Бер рәхмәт мең бәладән коткарыр

Ибраһим  Әдһәм хикәяте

Һәр зат асылына тартыр

Патша бүләге һәм Алланың биргәне

Акыл вә нәфес кимәле

Керәсе ризык тешне сындырып керер

Изге ният яхшылыкка илтер

Ахирәт гамәлләре һәм дөнья  эшләре

Баязид Бистами белән  Шайтан

Остаз хакы

Кәрҗин ясаучы хикәяте

Көнчелек

Чагыштырганда  беленә

Алмалар пешкән чак

Вәсвәсәгә бирелгән  Бәрсыйса

Тәүбә итүнең савабы

Үз дәрәҗәңне үзең бел

Алланың язганына чара юк

Тин җимеше кайда?

Чын күңелдән бирелгән садака

Алланың ризалыгы өчен

Эт булып этләр белә

Киребеткән  Әбүҗаһил

Ахырзаман галәмәтләре

Мәхәббәтнең дәрәҗәләре

Гаделлеккә ни җитә!

Мәңгелек кушамат

Мөриднең ачуы

Алланың яратканы

Тәкъдиреңдә язылса

Иясенә кайткан мал

Мазлумнарның догасы

Киләчәкне җен дә белми

Өч күмәч

Гаделлек

Татлы әҗәл

Галимлек дәрәҗәсе

Тулы җавап

Изге гамәлнең изгелеген ни киметә?

Изге ният оҗмахка илтә

Иблиснең мәкере

Киң күңелле падишаһ

Биш васыять

Күрше хакы

Оҗмахлы булуның шартлары

Гыйбрәт алган Бәшир

Алла ризалыгы өчен

Чын күңелдән кылынган тәүбә

Надан белән галимнең аермасы

Дөнья кууның мисалы

Тышкы матурлык берни түгел

Алла үзе тәрбияче

Гайбәткә җәза

Залимнәрдән саклан

Иблистән усал

Өммәтнең кайгысы

Хәйләкәр  сукыр

Гыйбрәт өчен

Кемгә өйләнү файдалы?

Пәйгамбәрнең могҗизасы

Кабергә кергән хәйлә

Әҗәл көтеп тормый

Дөнья сараеннан ахирәт сараена

Комсызлык бәласе

Кайсы яхшырак?

Гөнаһларның иң олысы

Ихлас күңелдән кылынган гамәл

Тау тишеге ияләре

Мусаның таягы һәм ахырзаман хикмәтләре

Алланың могҗизалары

Остаз хөрмәткә лаек

Горурлыкның җәзасы

Садаканың бәрәкәте

Бәхәс

Телгә килгән кирпеч

Чагыштыру

Бишенчесе артык

Дәҗҗал мәлгуньнең сыйфатлары

Сабыр иткән –  казадан котылган

Ике күмәч бәрәкәте белән

Сынау

Һәрнәрсә асылына тартыр

«Бисмилла»ның савабы

Гөнаһның зурысы да, кечесе дә гөнаһ

Ни өчен карлыгачның койрыгы икегә аерылган?

Юха

Тутый – падишаһ

Аккош-кыз

Энҗеле үрдәк

Энҗеле киек

Елан кызы

Дәүләт кошы

Display # 
Powered by Phoca Download

В этот день родились:

Эзләү

Балачак - әниләр һәм бәбиләр сайты Татнет йолдызлары-2011 - интернет-проектлар бәйгесе